Pasar frío na casa, apagar a calefacción para chegar a fin de mes ou ter medo de abrir a factura da luz non é mala xestión: é pobreza enerxética. En Galicia, coa humidade e os invernos longos, nótase máis. Aquí tes o que hai para defenderte, explicado sen letra pequena.
Se queres entendelo a fondo, con cifras de Galicia e todo o que pedimos, le o noso informe Frío na casa: a pobreza enerxética en Galicia e en Pontevedra (PDF).
Se che chega un aviso de corte
Primeiro, respira: a compañía non pode cortarche a luz dun día para outro. Antes ten que mandarche un requirimento de pagamento por escrito, e desde ese aviso teñen que pasar polo menos dous meses, ou catro se tes o bono social eléctrico (artigo 19 do Real Decreto 897/2017).
Hai dous casos nos que non che poden cortar a luz por débeda, porque a lei considera o teu subministro esencial (artigo 52.4 da Lei 24/2013 do sector eléctrico e artigo 20 do Real Decreto 897/2017):
- Se tes o bono social e no fogar hai un menor de 16 anos, ou alguén con dependencia recoñecida de grao II ou III, ou cunha discapacidade do 33 % ou máis. Tes que acreditalo cun documento dos servizos sociais.
- Se es vulnerable severa e os servizos sociais do concello ou da Xunta pagan polo menos a metade da túa factura.
Ademais, o aviso ten que chegarche de forma fidedigna (burofax, correo certificado ou medio electrónico con sinatura) e, quince días hábiles antes do corte, a compañía ten que volver avisarte coa data exacta. Nunca poden cortar nun festivo nin na véspera. E cando che requiren o pagamento, a compañía comunícao á Xunta para que os servizos sociais poidan intervir (artigo 19).
Que facer, por orde
- Non tires a carta. Mira a data: é a que conta para os prazos.
- Vai canto antes aos servizos sociais co aviso e a última factura. Pide por escrito que paguen a débeda ou parte dela e que emitan o informe de vulnerabilidade. Ese papel serve tamén para o bono social e para o xulgado se tes un desafiuzamento.
- Pide o bono social se aínda non o tes: alarga o prazo antes do corte a catro meses e abarata a factura. Se no fogar hai menores de 16 anos, dependencia ou discapacidade, pide tamén aos servizos sociais o documento que o acredita: con el non che poden cortar.
- Reclama por escrito se a factura é errónea ou o aviso non cumpre os prazos, e garda copia. Se a compañía non responde, podes acudir ás asociacións de consumidores.
- Tráeo á asemblea. Non tes que pelexar soa coa compañía.
O bono social eléctrico
É un desconto na factura da luz para fogares con poucos ingresos. Só se aplica se tes contratada a tarifa regulada (PVPC) cunha comercializadora de referencia: se estás no mercado libre, primeiro hai que cambiar de contrato. As comercializadoras de referencia e os formularios están na web oficial do bono social ↗.
As comercializadoras de referencia son estas (teléfonos segundo o INEGA): Energía XXI, 800 760 333; Curenergía, 900 200 708; Comercializadora Regulada Gas & Power, 900 100 283; Baser, 900 902 947; e Régsiti, 900 101 005. Os formularios e a lista de documentos están na web do Ministerio e da CNMC.
Quen pode pedilo
- Fogares con ingresos de ata 1,5 veces o IPREM de 14 pagas, máis 0,3 por cada adulto adicional e 0,5 por cada menor. O límite sobe un punto máis (8.400 euros) se hai discapacidade do 33 % ou máis, violencia de xénero, terrorismo, dependencia de grao II ou III, ou se é unha familia monoparental.
- Familias numerosas.
- Persoas pensionistas de xubilación ou incapacidade permanente que cobren a pensión mínima e non teñan outros ingresos que superen 500 euros ao ano.
- Persoas que cobran o Ingreso Mínimo Vital.
Se os ingresos non chegan á metade deses límites, es vulnerable severa e o desconto é maior.
Canto descontan agora
Durante todo 2026 o desconto é do 42,5 % para fogares vulnerables e do 57,5 % para vulnerables severos, ata un límite de consumo anual (Real Decreto-lei 7/2026). Segundo o Ministerio, desde 2027 baixará ao 35 % e ao 50 %. Non é para sempre: dura dous anos e hai que renovalo polo menos quince días hábiles antes de que caduque. Se non o renovas, pérdese.
O bono social térmico: calefacción e auga quente
Se tes o bono social eléctrico a 31 de decembro, ao ano seguinte cobras tamén o bono social térmico, unha axuda para gastos de calefacción, auga quente ou cociña, sexa con gas, gasóleo, butano ou electricidade. Non hai que pedilo: págao a Xunta directamente na túa conta. A contía depende da zona climática e do teu grao de vulnerabilidade; en 2025 ía de arredor de 138 a 397 euros ao ano.
Para 2026, o Real Decreto-lei 7/2026 sobe a axuda mínima por persoa e engade 90 millóns de euros aos 335 que xa estaban previstos para toda España.
O único que tes que coidar é que o teu número de conta estea ben e actualizado. Se a Xunta che manda unha carta para validar os datos, contéstaa. En Galicia cobrárono 92.974 persoas en 2024.
A auga
O recibo da auga ten dúas partes: a do concello ou a empresa que a xestiona, e o canon da auga da Xunta, que xestiona Augas de Galicia. Para o canon hai dúas axudas no regulamento galego (Decreto 136/2012):
- Exención total se os ingresos de toda a unidade de convivencia non superan o IPREM e alguén cobra a RISGA, unha pensión non contributiva de invalidez ou xubilación, ou está sen traballo e sen recursos. Pídese a Augas de Galicia cun informe dos servizos sociais do concello feito nos quince días anteriores (artigos 25 e 26).
- Un 50 % menos no canon para as familias numerosas, na vivenda onde estean empadroadas (artigos 23 e 24).
Se Augas de Galicia non responde en seis meses, enténdese concedida. Moitos concellos teñen ademais unha tarifa social para a súa parte do recibo; pregunta nos servizos sociais.
Se tes débedas co recibo da auga, actúa igual que coa luz: servizos sociais, informe e solicitude por escrito de que paguen ou fraccionen a débeda.
Internet e teléfono
Hoxe internet non é un luxo: sen el non pides cita, non falas co colexio nin fas trámites coa Administración.
- Abono social de Telefónica. Para xubilados e pensionistas cunha renda familiar que non supere o 120 % do IPREM: un 70 % de desconto na alta e un 95 % na cota mensual da liña fixa.
- Bonos dixitais. A Xunta convocou en 2024 bonos de ata 20 euros ao mes durante un ano para contratar banda ancha, dentro do programa estatal UNICO. Aquela convocatoria xa pechou; se sae outra, contarémolo aquí.
- O que vén. O Goberno prepara un novo regulamento do servizo universal que obrigaría a todos os operadores a ofrecer un desconto de polo menos o 25 % a fogares con rendas baixas e a quen cobra o Ingreso Mínimo Vital. A previsión é que entre en vigor en 2027; aínda non está aprobado.
Pequenos trucos que si axudan
- Revisa a potencia contratada: se é máis da que usas, pagas de máis todos os meses.
- Se tes tarifa regulada, pon a lavadora e o forno nas horas máis baratas.
- Desconfía das ofertas «sen permanencia» que che veñen vender á porta ou por teléfono: pide sempre a oferta por escrito antes de asinar nada.
Quen pode axudarte
- Servizos sociais do teu concello, para o informe, as axudas de emerxencia e o pagamento de facturas.
- FACUA ↗, para reclamar facturas e prácticas abusivas das compañías.
- E nós: escríbenos e vémolo na asemblea.
Revisado en outubro de 2026. As contías e os descontos cambian a miúdo co que aproba o Goberno: se ves un dato desactualizado, avísanos.